Arabuluculuk Nedir ve Yasal Dayanağı
Arabuluculuk, taraflar arasındaki uyuşmazlığı Adalet Bakanlığı sicil kayıtlı bağımsız bir uzmanın (arabulucu) yönetiminde müzakere ederek çözen, dava açmadan hak arama yolunu sağlayan alternatif bir uyuşmazlık çözüm yöntemidir. Türkiye'de arabuluculuk 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu (2012, değişiklik 2018) ile yasal çerçeveye oturtulmuştur. Kanun, arabulucunun bağımsızlığını, gizliliğini, tarafların iradi katılımını ve anlaşmanın icra edilebilirliğini güvence altına alır.
Erzurum'da Zorunlu Arabuluculuk Kapsamı
Türkiye'de dava şartı niteliğinde zorunlu arabuluculuk uygulaması aşamalı olarak genişlemiştir. Erzurum'da da geçerli olan tarihsel kapsam:
- 2018'den itibaren — İş davaları (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m. 3): kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai alacağı, yıllık izin, işe iade davalarında dava açmadan önce arabuluculuk zorunludur.
- 2019'dan itibaren — Ticari davalar (TTK m. 5/A): alacak ve tazminata ilişkin ticari davalar (cari hesap, çek, fatura uyuşmazlıkları) arabuluculuk şartına tabi.
- 2020'den itibaren — Tüketici davaları (6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m. 73/A): Tüketici hakem heyetinin yetki sınırları dışındaki tüketici uyuşmazlıkları.
- 2023'ten itibaren — Kira uyuşmazlıkları ve diğer haller (HMK m. 1 değişikliği): kira tespit, tahliye, kat mülkiyeti davaları arabuluculuk zorunluluğuna dahil edildi.
Bu kuralları atlayarak doğrudan dava açanların davası mahkemece dava şartı yokluğundan incelemeden reddedilir. Bu nedenle Erzurum'da herhangi bir iş, ticaret, tüketici veya kira uyuşmazlığıyla karşılaşan vatandaşın ilk durağı arabuluculuk başvurusu olmalıdır.
Erzurum Adliyesi Arabuluculuk Bürosu — Başvuru Süreci
Erzurum'da arabuluculuk başvuruları Yakutiye Adliyesi bünyesinde faaliyet gösteren Erzurum Adliyesi Arabuluculuk Bürosu üzerinden yapılır. Süreç aşamaları:
- Başvuru: Başvuru dilekçesi ve varsa delillerle arabuluculuk bürosuna (fiziki veya UYAP sistemi üzerinden) başvurulur.
- Arabulucu atanması: Büro, Adalet Bakanlığı sicilinden rastgele (veya tarafların anlaştığı) arabulucuyu atar. Atama 1-3 gün içinde tamamlanır.
- İlk toplantı: Arabulucu tarafları ayrı ayrı veya birlikte dinler. İş uyuşmazlıklarında maksimum 3 hafta, ticari uyuşmazlıklarda 6 hafta sürer (taraflar istemi ile 2 hafta daha uzatılabilir).
- Müzakere oturumları: 1-4 oturum arası değişebilir. Her toplantı 1-3 saat sürer.
- Sonuç: Anlaşma olursa arabuluculuk anlaşma belgesi düzenlenir; anlaşma olmazsa son tutanak hazırlanır. Son tutanak, bu uyuşmazlık için dava açma hakkının doğduğunun belgesidir.
Arabuluculuk Anlaşmasının Hukuki Gücü
Arabuluculuk sonucu ulaşılan anlaşma sıradan bir sözleşme değildir. 6325 sayılı Kanun m. 18 uyarınca:
- Taraflar ve arabulucunun imzaladığı anlaşma belgesi bir mahkeme kararı niteliğindedir.
- Taraflardan biri anlaşmaya uymaz ise, diğer taraf icra takibi başlatarak alacağını tahsil edebilir. Ayrıca dava açmaya gerek yoktur.
- Anlaşmaya aykırı dava açılamaz; açılsa bile reddedilir.
- Avukat katılımıyla imzalanan anlaşma, ilam niteliğinde olup doğrudan ilamlı icraya konu edilebilir (HMK m. 314).
Arabuluculuk Ücret Tarifesi — 2026
Arabuluculuk ücretleri Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Ücret Tarifesi ile belirlenir (her yıl güncellenir). Temel prensipler:
- İlk 2 saat: Sabit tarife (zorunlu arabuluculukta 1.000-1.500 TL civarı, 2026 tarife baz). Taraflar eşit paylaşır.
- Konusu para olan uyuşmazlıklarda: Anlaşma tutarının %1-6 aralığı, artan oranlı. Büyük tutarlı uyuşmazlıklarda oran düşer.
- Anlaşma sağlanmazsa: Yalnızca ilk 2 saatin ücreti ödenir; kalan oturumlar devlet tarafından karşılanır (iş uyuşmazlıklarında).
Bu ücret yapısı, arabuluculuğu dava ile kıyaslandığında çok daha ucuz kılar: 100.000 TL'lik bir iş alacağı için arabuluculuk ücreti 1.000-3.000 TL iken, mahkeme harcı yaklaşık 7.000 TL'yi bulur.
İhtiyari (Zorunlu Olmayan) Arabuluculuk
Aile hukuku, ceza, idari davalar gibi arabuluculuğun zorunlu olmadığı alanlarda da ihtiyari arabuluculuk mümkündür. Özellikle:
- Aile içi anlaşmazlıklar: Boşanma sonrası nafaka, velayet, mal paylaşımı için taraflar isteyerek arabuluculuğa başvurabilir.
- Ortaklık ve miras uyuşmazlıkları: Mahkeme yoluyla 2-3 yıl sürecek miras taksimi davası, arabuluculukla 2-3 ayda çözülebilir.
- Komşuluk uyuşmazlıkları: Gürültü, ortak alan kullanımı, ortak gider anlaşmazlıklarında arabuluculuk hızlı çözüm sağlar.
Roma Hukuk Bürosu Arabuluculuk Hizmetleri
Roma Hukuk Bürosu olarak Av. Mesut Seyrek ve Adalet Bakanlığı sicil kayıtlı arabulucu kadromuzla Erzurum'da şu hizmetleri sunuyoruz:
- İş uyuşmazlıkları arabuluculuğu: Kıdem-ihbar-fazla mesai alacakları, işe iade davaları öncesi zorunlu arabuluculuk.
- Ticari arabuluculuk: Cari hesap alacağı, faktoring, karşılıksız çek, ortak hesap uyuşmazlıkları.
- Tüketici arabuluculuğu: Ayıplı mal, garanti uyuşmazlıkları, hizmet eksikliği.
- Kira arabuluculuğu: Kira tespit, tahliye öncesi uzlaşma girişimleri.
- Aile arabuluculuğu: Boşanma protokolü hazırlama, mal paylaşımı, nafaka yeniden düzenleme.
Arabuluculuk sürecinin en kritik yanı profesyonel danışmanlıktır. Arabulucu tarafsızdır ve sizin hak sahipliğinizi değerlendirmez; yalnızca anlaşma zeminini arar. Müzakerede güçlü konumda olmak için avukatla arabuluculuğa katılmanız önerilir. Av. Mesut Seyrek liderliğinde Roma Hukuk Bürosu olarak, müvekkillerimizin arabuluculuk tutanağına imza atmadan önce tüm hak ve alacaklarının korunduğunu ve anlaşma şartlarının tarafsız okumayla hatalı yorum olmadığını garantili doğrularız.
