Anlaşmalı boşanma, Türk Medeni Kanunu m. 166/3 kapsamında, evliliğin en az bir yıl sürmüş olması ve eşlerin hem boşanmaya hem de boşanmanın mali sonuçlarıyla çocukların durumuna ilişkin düzenlemelere birlikte rıza göstermesi koşuluyla gerçekleşen özel bir boşanma türüdür. Tarafların irade serbestisiyle şekillenen bu yol, çekişmeli boşanmaya kıyasla hem hukuki süreç hem de tarafların psikolojisi açısından daha öngörülebilir bir çözüm sunar. Erzurum'da bu süreç Yakutiye Adliyesi'ndeki Erzurum 1. , 2. 3. ve 4. Aile Mahkemesi'nde yürütülmekte olup Erzurum anlaşmalı boşanma avukatı desteğiyle protokolün başından duruşmaya kadar her aşama doğru şekilde yönetilebilmektedir.
Anlaşmalı Boşanmanın Şartları
TMK m. 166/3 uyarınca anlaşmalı boşanma yoluna başvurabilmek için aşağıdaki koşulların tamamının birlikte gerçekleşmesi gerekir. Bu koşulların değerlendirilmesi, sürecin başından itibaren bir anlaşmalı boşanma avukatı ile çalışmayı anlamlı kılar:
En az 1 yıl evlilik: Evlilik, dava tarihine kadar kesintisiz olarak en az bir yıl sürmüş olmalıdır. Bu koşul sağlanmıyorsa TMK m. 166/1-2 kapsamında çekişmeli yola gidilmesi gerekir.
Boşanma iradesinde birlik: Her iki taraf da boşanmayı istemelidir; eşlerden biri boşanmaya karşıysa anlaşmalı prosedür işletilemez.
Mali sonuçlar ve çocuklar üzerinde tam anlaşma: Nafaka (yoksulluk/iştirak), velayet, kişisel ilişki, mal paylaşımı ve varsa tazminat konularında tarafların hazırlayacağı protokol eksiksiz olmalıdır.
Hâkimin tarafları bizzat dinlemesi: Mahkeme, her iki tarafı duruşmada bizzat dinleyerek iradelerinin özgürce oluştuğunu teyit eder. Taraflardan birinin duruşmaya katılmaması halinde dava düşebilir.
Protokolün hâkimce uygun bulunması: Hâkim, protokolü —özellikle çocukların üstün yararı açısından— inceleyerek onaylar. Uygun bulunmayan protokol, ret kararına yol açar; bu durumda taraflarca değiştirilip yeniden sunulması ya da çekişmeli yola geçilmesi gerekir.
Boşanma Protokolünde Neler Yer Almalı?
Boşanma protokolü, anlaşmalı davanın hukuki iskeletini oluşturur. Hâkim onaylamadan karar veremez; dolayısıyla protokolün eksikliği veya iç çelişkisi ilerleyen yıllarda yeni uyuşmazlıklara zemin hazırlar. Kapsamlı bir protokol şu başlıkları içermelidir:
Nafaka: TMK m. 175 kapsamında yoksulluk nafakası (bir eşin boşanma sonrası geçimini sağlayamayacak olması) ve TMK m. 182 kapsamında iştirak nafakası (müşterek çocukların bakımına katkı); miktar ve güncelleme yöntemi açıkça belirlenmeli; nafaka artış hesaplaması için nafaka artış hesaplayıcısı kullanılabilir.
Velayet ve kişisel ilişki: Müşterek çocuk varsa hangi ebeveynin velayeti alacağı, diğer ebeveynin ne zaman ve nasıl çocukla görüşeceği (hafta sonu, yaz tatili, dini bayramlar) somut biçimde yazılmalıdır.
Mal paylaşımı: Yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejimi (TMK m. 218 vd.) tasfiye edilmeli; konut, araç, banka hesapları ve Erzurum'da yaygın olan tarımsal araziler gibi varlıklar protokolde düzenlenmelidir.
Maddi ve manevi tazminat: TMK m. 174 kapsamında talep varsa miktarı protokolde belirtmek, icraya konulabilir kesin bir hüküm elde edilmesini sağlar.
Ortak konut ve aile eşyaları: Konutta kimin oturacağı ya da her iki tarafın nasıl çıkacağı; çeyiz veya aile eşyalarının kime kalacağı ayrıntılı düzenlenmelidir.
Protokolde boş bırakılan ya da muğlak yazılan her madde, gelecekte ayrı bir icra veya aile mahkemesi davası anlamına gelebilir. Anlaşmalı boşanma avukatı desteği, protokolün hukuki dilinin doğru kurulması açısından tarafların uzun vadeli menfaatini doğrudan etkiler.
Erzurum'da Anlaşmalı Boşanma Süreci
Erzurum'da anlaşmalı boşanma şu adımlardan oluşur: önce boşanma dilekçesi ve imzalı protokol birlikte hazırlanır; ardından Yakutiye Adliyesi'ndeki Erzurum Aile Mahkemesi'ne dava açılır. Mahkeme, dosyayı hazır bulduğunda tarafları duruşmaya davet eder; hâkim her iki tarafı tek tek dinledikten ve protokolü inceledikten sonra kararını açıklar. Tarafların protokol üzerinde tam mutabık olduğu davalarda, başvurudan karara kadar geçen süre genellikle 1-3 ay içindedir; kesinleşme süresi de bu aralığa eklenir. Erzurum'da boşanma süreçlerine hâkim bir Erzurum anlaşmalı boşanma avukatı, dilekçenin doğru hazırlanmasından duruşmaya katılıma kadar süreci yöneterek protokolün ilk celsede onaylanma olasılığını artırır. Karar kesinleştikten sonra nüfus müdürlüğüne bildirim yapılarak medeni hal tescili güncellenir.
Müşterek çocuk bulunduğu durumlarda Erzurum Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü tarafından sosyal inceleme raporu hazırlanabilir. Bu rapor, velayetin hangi ebeveyne verileceğine ilişkin hâkimin değerlendirmesini etkiler; dolayısıyla velayet düzenlemesinin çocuğun günlük yaşamına, okul çevresine ve Erzurum'daki aile ortamına uygun biçimde kurgulanması önem taşır.
Sıkça Karşılaşılan Durumlar
Pratikte en çok karşılaşılan sorun, protokolün eksik ya da hatalı düzenlenmesidir. Nafaka miktarının soyut bırakılması veya kişisel ilişki takviminin belirsiz yazılması, hâkimin protokolü reddetmesine ya da onaylansa bile icra aşamasında anlaşmazlık çıkmasına neden olabilir. Protokol hâkimce reddedilirse tarafların yeniden müzakere etmesi ve protokolü revize etmesi gerekir; bu süreç uzarsa anlaşmalı yol çekişmeli davaya dönüşebilir.
Yurt dışında yaşayan eşlerin bulunduğu davalarda tebligat süreçleri özel dikkat gerektirir; noter onaylı vekaletname ile temsil mümkün olmakla birlikte hâkimin her iki tarafı bizzat dinleme zorunluluğu nedeniyle taraflardan en az birinin duruşmada fiziken hazır olması sıklıkla aranmaktadır. Ayrıca 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma tedbiri devam eden davalarda anlaşmalı boşanma süreci teknik açıdan paralel yürütülebilir; ancak tedbir kararının süresi ve kapsamı protokol hazırlığını doğrudan etkileyeceğinden bu durumun önceden hukuki olarak değerlendirilmesi gerekir.
Roma Hukuk Bürosu, Erzurum anlaşmalı boşanma avukatı olarak protokol hazırlığından Erzurum Aile Mahkemesi'ndeki duruşma temsiline kadar sürecin tüm aşamalarında hukuki destek sunmaktadır. Durumunuzu değerlendirmek için randevu alabilir ya da Erzurum boşanma avukatı sayfamızda genel bilgilere ulaşabilirsiniz.
