ALKOLLÜ ARAÇ KULLANMAK TEK BAŞINA SÜRÜCU SEBEBİ DEĞİLDİR

Bu yazımızda alkollü araç kullanımı sebebiyle yaşanan trafik kazasında, sigortanın ödemiş olduğu tazminatın rücu şartlarını ele alacağız.

1.       SİGORTACININ RÜCU HAKKI NEDİR ?

Sigortacı, sözleşmede öngörülen rizikonun gerçekleşmesinden doğan zarardan veya bedelden sorumludur. Ancak Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları B4 maddesi 3. Fıkrasına göre ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda kazaya sebebiyet veren sigortalıya rücu edebilir.

2.       SİGORTACININ RÜCÜ EDEBİLMESİ İÇİN GEREKLİ ŞARTLAR

Ödeme yapan sigortacının hangi nedenlerle sigortalıya rücu edebileceği genel şartlar altında şu şekilde sayılmıştır:

a)Tazminatı gerektiren olay, sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kasti bir hareketi veya ağır kusuru sonucunda meydana gelmiş ise,

b) Tazminatı gerektiren olay, aracın ilgili mevzuat hükümlerine göre gereken ehliyetnameye sahip olmayan veya geçerliliğini yitirmiş sürücü sertifikasına sahip ya da ehliyetine geçici/sürekli el konulmuş kimseler tarafından sevk edilmesi veya trafik kurallarının ağır kusur ile ihlali sonucunda meydana gelmiş ise,

c) Aracın, uyuşturucu madde veya ilgili mevzuatta belirlenen seviyenin üzerinde alkollü içki almış kişilerce veya aynı mevzuatta alkollü içki alamayacağı belirtilen kişilerce alkollü içki alınmak suretiyle kullanılması sırasında meydana gelen zararlar,

ç) Tazminatı gerektiren olay, yolcu taşımaya ruhsatlı olmayan araçlarda yolcu taşınması veya yetkili makamlarca tespit edilmiş olan istiap haddinden fazla yolcu veya yük taşınması veya patlayıcı, parlayıcı ve tehlikeli maddeleri taşıma ruhsatı bulunmayan araçlarda, bu maddelerin parlama, tutuşma ve infilakı yüzünden meydana gelmiş ise,

d) Sigortalının rizikonun gerçekleşmesi halinde bu genel şartların B.1. maddesinde belirtilen yükümlülükleri yerine getirmemesinden dolayı zarar ve ziyan miktarında bir artış olursa,

e) Tazminatı gerektiren olayın aracın çalınması veya gasp edilmesi sonucunda olması halinde, çalınma veya gasp edilme olayında sigortalının kendisinin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kusurlu olduğu tespit edilirse,

f) Bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin,  tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu haller hariç olmak üzere, olay yerini terk etmesi veya kaza tutanağı, alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranması halinde.

Genel şartlar altında belirtilen nedenlerin tahdidi(sınırlı sayıda) değil tadadi(örnekleme) şeklinde olduğunun da unutulmaması gerekmektedir.

3.       SALT ALKOL ETKİSİNDE ARAÇ KULLANIMI NE DEMEKTİR ?

Salt alkol etkisi ile kazanın gerçekleşmesi; kazanın başka etkenler olmadan (örneğin yol bozukluğu, sinyalizasyon arızası, levha veya tabela eksikliği vb…) yalnızca sürücünün alkol alması sebebiyle gerçekleşmesidir.

4.       ALKOL ETKİSİNDE KAZA YAPMAK RÜCU SEBEBİ MİDİR ?

Yukarıda sayılan nedenler arasında bulunan alkollü araç kullanmak kural olarak rücu hakkı doğurmaktadır. Ancak Yargıtayın yerleşik içtihatlarına göre alkollü araç kullanmak rücu için yeterli sebep değildir. Buna göre; aracın yalnızca alkollü kullanılması değil, yaşanan trafik kazasının salt alkol etkisi altında olması gerekmektedir. Kazanın salt alkol etkisinde gerçekleşip gerçekleşmediğinin tespiti bilirkişi marifetiyle hazırlanacak rapor ile tespit edilecektir. Mahkemenin bilirkişi tespiti yaptırmaksızın karar vermesi Yargıtaya göre bozma sebebidir.

Yargıtay 17. Hukuk Dairesi 10.12.2018 T. 2018/4623 E. 2018/11940 K. Sayılı ilamında özetle;

“Yargıtay'ın yerleşik uygulamalarında; sürücünün aldığı alkol oranının doğrudan doğruya sonuca etkisi bulunmadığından, kazanın salt alkolün etkisiyle gerçekleşip gerçekleşmediğinin, alkol dışında başka unsurların da olayın meydana gelmesinde rol oynayıp oynamadığının saptanması gerektiği benimsenmektedir.

Dosya kapsamından ve bilirkişi raporlarından, davacıya ait araç sürücüsünün tek başına kazaya sebebiyet vermediği, dava dışı sürücünün de ikinci derece (%25) kusurlu davranışı ile olaya katılımının bulunduğu, dolayısıyla kazanın münhasıran alkolün etkisiyle meydana gelmediği anlaşılmaktadır.”  

Somut olayların niteliğine göre değişiklik arz etmekle birlikte kazanın doğumu sırasında karşı tarafın da kazada kusurlu bulunması kazanın salt alkol etkisiyle gerçekleşmemiş olduğunu ispatlar niteliktedir.

5.       KAÇ PROMİL ÜSTÜ ALKOL DEĞERİ SALT ALKOL ETKİSİYLE KAZA SAYILMAKTADIR ?

Yargıtayın yerleşik içtihatlarına göre; %100 kusurlu ve kanındaki alkol değeri 1.00 promil üzerinde çıkan kişiler için başkaca rapor aranmaksızın salt alkol etkisiyle kazanın gerçekleştiği kabul edilmektedir.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 13.05.2025 T. 2022/9457 E. 2025/7669 K.

“…6847 Sayılı Kanun'un 19 uncu maddesi ile değişik 2918 sayılı KTK'nın 48 inci maddesinin 6 ncı fıkrasında; ”Yapılan tespit sonucunda 1.00 promil ve üstü alkollü olduğu tespit edilen sürücüler hakkında ayrıca Türk Ceza Kanununun 179 uncu maddesinin üçüncü fıkrası hükümleri uygulanır.” düzenlemesi ve TCK'nın 179 uncu maddesinin 3 üncü fıkrasında ise “Alkol veya uyuşturucu madde etkisiyle ya da başka bir nedenle emniyetli bir şekilde araç sevk ve idare edemeyecek halde olmasına rağmen araç kullanan kişi yukarıdaki madde hükmüne göre cezalandırılır.” düzenlemesi ve Kara Taşıtları Kasko Sigortası Genel Şartlarının A.5 inci maddesinin 5 inci bendinde yer alan; \"Taşıtın uyuşturucu maddeler veya Karayolları Trafik Kanunu uyarınca yasaklanan miktardan fazla içki almış kişiler tarafından kullanılması sırasında meydana gelen zararlar” düzenlemesi karşısında %100 kusurlu olup 1.00 promil ve üstü alkollü sürücülerin emniyetli araç sevk ve idare edemeyecek durumda olmaları nedeniyle meydana gelen zarar münhasırlık raporu aranmadan sigorta teminatı kapsamı dışında sayılacaktır…”

 6.       SALT ALKOL ETKİSİNDE KAZA OLDUĞUNUN İSPATINI KİM YAPAR ?

Türk Ticaret Kanunu’na göre sigorta sözleşmesinde öngörülen rizikolardan herhangi birinin veya bazılarının sigorta teminatı dışında kaldığını ispat yükü sigortacıya aittir. Sigortacı her türlü ispat aracıyla bu iddiasını ispatlayabilir.